Mijn visie op ‘Doughnut Economics’…..

Niels innovatie, Inspiratie, strategie Leave a Comment

Afgelopen zondag was Kate Raworth te gast in Buitenhof. Een vrouw met een zeer inspirerende boodschap. Een tijdje geleden las ik haar boek ‘Doughnut Economics’. Door de uitzending van Buitenhof is deze nu ook bij mij weer even top of mind. Ze stelt namelijk iets ter discussie waar ‘we’ niet aan zullen ontkomen: ons economisch systeem zodanig ombouwen dat we niet langer de aarde misbruiken maar er in harmonie weten te leven. Daarom mijn visie op haar verhaal.

Kate Raworth is duidelijk in wat ze wil bereiken. Op de achterkant van haar boek Doughnut Economics schrijft ze dat ze wil afrekenen met de traditionele, academische economie en een nieuw economisch model aanreiken dat de mensheid naar een duurzame en sociale samenleving moet leiden. Kate Raworth is van mening dat bedrijven ‘nood hebben aan een doelstelling die veel inspirerender is dan het puur maximaliseren van aandeelhouderskapitaal’. We zouden de economie moeten zien als de vorm van een donut. We mogen niet te weinig produceren, want dan ontstaat er een substantieel tekort aan voedsel, woningen, comfort en zorg en belanden we in het gat in het midden; maar ook niet te veel, want dan gaan we door het  (ecologische) plafond van onze planeet en doorbreken we de donut en komen daarbuiten terecht. Ons huidig economisch model is juist heel erg actief in zowel de binnenkant van de donut als daarbuiten. We ‘eten’ de aardse reserves in sneltreinvaart op, maar slagen er desondanks niet in om armoede, honger en gemakkelijk geneesbare ziekten uit te roeien.

Volgens Raworth moeten we toe naar een duurzame economie. Deze duurzame economie gaat verder dan alleen maar werken aan reductie van broeikasgasuitstoot en pogingen om afvalvrij te produceren. Er zijn zware sectorale transformaties nodig, met daarbij ook een grote krimp van industriële sectoren zoals mijnbouw, olie en gas, industriële veeteelt, afvalopslag en speculatieve transacties. Dit samen met de expansie van langetermijninvesteringen in hernieuwbare energie, openbaar vervoer, circulair produceren en de renovatie van gebouwen. Het vereist investeren in de toekomst. Investeren in natuurlijke, menselijke, sociale, culturele en fysieke bronnen van welvaart waar alles van waarde, in geld uitgedrukt of niet, van afhangt. Wat Raworth neerzet in haar boek is een transitieproject dat de behoeften van mensheid en planeet, en niet winstzucht of aandeelhouderskaptiaal, centraal stelt.

Een van haar conclusie is dat het afgelopen moet zijn met de focus op het BNP en de illusie van de exponentiële groei die het huidige economische systeem ons belooft. Raworth pleit onder meer voor belasting op vervuiling, circulaire economie en het basisinkomen, voor onderlinge afhankelijkheid en verbondenheid met de natuur en vooral, een planetair denken. Ik ben van mening dat we hier niet aan gaan ontkomen. Ik heb al eerder kleine bijdrages geschreven over een nieuw maatschappelijk contract waar we met zijn allen heen moeten. Dat is slechts een onderdeel van de gehele transitie die we moeten maken.

In haar boek stelt Kate Raworth dat ‘slimme’ economen voor ons een nieuw model zullen moeten uittekenen, opgehangen aan het beeld van de donut. Ik onderschreef veel van de zaken die Raworth schetst maar hoe sterk het verhaal van de donut ook is, de realiteit is altijd weerbarstig.

Oké, hoe gaan we dan die slag dan ook echt maken? Hier is een dynamische overheid voor nodig die met streng wetgevend werk vervuilende activiteiten afbouwt en inzet op koolstofarme openbare diensten. Een overheid die nutsbedrijven en sleutelsectoren zoals de energiebedrijven, de financiële sector en geprivatiseerde openbare diensten het juiste voorbeeld gaat geven. Een overheid die zorgt voor goedkoop geïntegreerd openbaar vervoer, dat voorgaat op privévervoer. Een overheid die samen met bedrijven, gemeentes en burgers werkt om structureel achtergestelde wijken te renoveren en energiezuinig te maken. Een overheid die gaat voor preferentiële steun aan een korteketenlandbouw ipv het steunen van intensieve landbouw. Voor stadsplanning die mikt op een hoge woondensiteit en op het samenbrengen van essentiële diensten zoals crèches, scholen, ouderentehuizen en gezondheidszorg langs openbaartransportroutes. Voor de uitbreiding van de waarborg van twee jaar op consumptiegoederen tot tien jaar, wat fabrikanten zal verplichten om de ingebouwde veroudering van producten terug te schroeven.

Bovenstaande zaken gaan dan alleen nog maar over de rol van de overheid. Eigenlijk zouden wij allemaal kunnen toetsen of ons handelen bijdraagt aan een ‘betere’ toekomst. Zoals Kate Raworth ook zegt: “Iedere politicus, stad, onderneming, ngo, iedere burger kan aan de hand van de donut in een oogopslag zien of zijn of haar handelingen bijdragen aan een duurzame en sociale toekomst”.

De verdienste van Raworth is er in elk geval dat ze er in slaagt om mensen te doen nadenken over iets waar ze anders nooit over zouden nadenken. Nu is het onze taak om hier iets mee te gaan doen. Ieder op zijn eigen manier en iedereen vanuit zijn eigen verantwoordelijkheid….

Zie deze link voor de animaties waarmee ze haar theorie uitlegt of bekijk haar TED Talk.

De donut

De donut (groene gedeelte) bestaat uit ringen. De ruimte aan de binnenkant representeert alle dingen die we nodig hebben om een goed leven te kunnen leiden. Aan de buitenkant van de donut neemt Raworth de capaciteit van de aarde op. En zo zie je een groene veilige ruimte ontstaan waar economie binnen zou moeten blijven. Of je het nu eens bent met deze invulling van Raworth, het is in elk geval interessant dat ze de vraag opwerpt waarom we eigenlijk zo’n beperkte kijk hebben op begrip economie.

Geef een reactie